Sanaartornermi uppernarsaatit – isumaqatigiissummiit tunniussinermut

Neqeroorusissarsiornermi neqerooruteqarnermilu immikkoortumi sanaartornermi suliap kingusinnerusukkut tunngavigisassaasa ilarujussua pilersinneqareersarpoq. Neqeroorusissarsiornermi atortut, neqeroorutit, killilersuutit (dansk: forbehold), nassuiaatit, titartakkat, modelit kingornalu erseqqissaatit (dansk: præciseringer) peqataasut piviusumik suna isumaqatigiissutigisimaneraat pillugu pingaaruteqalersinnaapput. Pingaaruteqartoq tassaanngilaq uppernarsaatit toqqorneqarnissaat kisiat, kisianni uppernarsaatit sorliit atuunnersut, kingornalu suliarinninnermut suna isumaqarnersut ilisimanissaat.

AB 18, ABT 18 aamma ABR 18 tassaapput isumaqatigiissutini piumasaqaatit nalinginnaasut (dansk: standardiserede aftalevilkår) – inatsisaanngitsut – peqataasut akornanni isumaqatigiissutigineqarsimagaangata kisiat atuuttartut (§ 1, stk. 1). Taakkunannga immikkut ittumik iliornerit (dansk: fravigelser) aatsaat atuupput, isumaqatigiissummi erseqqissumik toqqaannartumillu allassimappat immikkoortut sorliit pineqarnersut (§ 1, stk. 2). Kontrakti atsiorneqartinnagu uku aaqqissimasariaqarput: uppernarsaatit atuuttut tulleriinnilersornerallu, immikkut ittumik iliornerit, ilusilersuinermut akisussaaffik killeqarfiillu (dansk: grænseflader), nutarterinerit (dansk: revisioner), allannguutit, siumut ilisimatitsineq (dansk: varsling), nakkutilliinermut uppernarsaasiornermullu piumasaqaatit, piffissaliussat (dansk: terminer) tunniussinerlu.

AB 18 § 6, stk. 3 (ABT 18 § 6, stk. 3) isumaqatigiissummi uppernarsaatit imminnut akerleriinnerini tulleriinnilersuinermik aalajangersaavoq, kisianni uppernarsaatit assigiimmik suussusillit iluanni akerleriinnerit aaqqinngilai – soorlu titartakkap nassuiaatillu akornanni. Taamaattumik pitsaasuuvoq suliniummut immikkut tulleriinnilersuineq isumaqatigiissutigissallugu.

Pisarnertut kukkunartoq (dansk: faldgrube) tassaavoq akimik suliassamillu (dansk: ydelse) sammisaqarneq, aalajangersakkalli ulorianartorsiorsinnaaneq (dansk: risiko), akisussaaffik imaluunniit uppernarsaasiornissamik pisussaaffik nuuttartut paasinngitsoorlugit.

Kontraktip peqataasut akornanni pissutsit aqutarai, kisianni nammineq sanaartugaq oqartussat tungaaniit inatsisinut naapertuuttunngortissinnaanngilaa, pisortatigoortumik inatsisitigut piumasaqaatit (dansk: offentligretlige krav) attuumassuteqartut naammassineqarsimanngippata. Byggeloven § 17, stk. 1 (sanaartornermut inatsit) naapertorlugu piginnittup qaqugukkulluunniit pisussaaffigaa pissutsit sanaartornermut inatsisinut (dansk: byggelovgivningen) akerliusut iluarsissallugit.

Sanaartorneq aallartikkaangat uppernarsaatit aqutsinermi piviusumi ilaalersarput. Titartakkat, nassuiaatit, modelit teknikkikkullu ilitsersuutit suliamut piviusumik suliarineqartumut atassuserneqarsinnaasariaqarput. Suliaq assassornikkut eqqortumik suliarineqarsimasinnaavoq, kisianni suli kukkusuusinnaalluni, nutarterineq (dansk: revision) pisoqaliareersoq malillugu suliarineqarsimappat.

Nakkutilliinermut allattorsimaffik (dansk: tjekliste) nalinginnaasoq aallaavissaalluarpoq, kisianni nammineq uppernarsanngilaa suliaq aalajangersimasoq eqqortumik suliarineqarsimasoq. Nakkutilliineq atorsinnaasoq ima takutitsisariaqarpoq:

• suna nakkutigineqarnersoq
• suliniutip tunngavia sorleq naleqqiullugu nakkutilliisoqarnersoq
• akuerinissamut piumasaqaat (dansk: acceptkriterium) sorleq atuunnersoq
• nakkutilliineq qaqugu ingerlanneqarnersoq
• inernera suunersoq
• kia nakkutilliineq ingerlannersoq

Anguniagaq tassaavoq uppernarsaatit malinnaaffigineqarsinnaasut (dansk: sporbar dokumentation).

Nammattartunut BR18 kapitel 28-mi uppernarsaatinut piumasaqaatit aalajangersimasut aalajangersarneqarput, sanaartukkap konstruktionsklasse-anik (KK1-KK4) apeqqutaasut. Uppernarsaatit naggataarutaasut sanaartukkamut naammassisumut naapertuuttariaqarput – ilusilersuinerup suliarinninnerullu nalaani allannguutit ilanngullugit (BR18 § 494, stk. 3).

Statisk dokumentation ilaqarpoq nammattartunut uppernarsaatinik (dansk: konstruktionsdokumentation) (A1-A5, ilaatigut A4 Konstruktionsændringer – nammattartumi allannguutit – aamma A5 Konstruktion som udført – nammattartoq suliarineqarsimasutut) aamma suliniummut uppernarsaatinik (dansk: projektdokumentation) (B1-B3, ilaatigut B2 Statisk kontrolplan – nakkutilliinissamut pilersaarut statisk – aamma B3 Statisk kontrolrapport – nakkutilliinermut nalunaarusiaq statisk – ilusilersuinermut suliarinninnermullu marluinnut), takuuk BR18 §§ 501-502.

Nammattartuni BR18 kapitel 30 (§§ 523-528) uppernarsaatit suliarinninnerullu nakkutigineqarnissaannut piumasaqaateqarpoq. Konstruktionsklasse 1-mi egenkontrol kisiat piumasarineqarpoq; konstruktionsklasse 2-4-mi aamma uafhængig kontrol piumasarineqarpoq, konstruktionsklasse 4-milu tamatuma saniatigut tredjepartskontrol.

Nakkutilliineq kontrolplanit naammaginartut, ingerlaavartumik nutarterneqartartut, tunngavigalugit ingerlanneqassaaq, allanngornerillu (dansk: afvigelser) paasineqartut suliarineqassallutik (BR18 § 523).

BR18 § 527, stk. 6-imi DS 1140, Udførelse af bærende konstruktioner – Almen kontrol, innersuussutigineqarpoq, suliarinninnerup nakkutigineqarnerani nalinginnaasumi (dansk: almen kontrol) kontrolniveau aalajangersarneqassatillugu. Immikkut nakkutilliineq (dansk: særlig kontrol) akerlianik ilusilersuinerup nalaani DS/EN 1990 DK NA naapertorlugu aalajangersarneqartarpoq. Taamaattumik pitsaassutsimik qulakkeerinninneq nakkutilliinerlu nalinginnaasoq aamma BR18 kapitel 30 DS 1140-ilu naapertorlugit nakkutilliineq imminnut assigiittutut naatsorsuutigineqarsinnaanngillat.

Allannguut malinnaaffigineqarsinnaasariaqarpoq:

• Suna allanngortinneqarpa?
• Sooq?
• Kia allannguut aallartippaa?
• Uppernarsaat sorleq allanngortinneqarpa?
• Nutarterineq sorleq massakkut atuuppa?
• Allannguutip piffissaq, aningaasaqarneq imaluunniit uppernarsaatit sunniuteqarfigivai?

Suleriaaseq atorsinnaasoq ima ingerlasarpoq:

1. Maluginiagaq
2. Piumasaqaat/innersuussut
3. Naliliineq
4. Iliuuseq
5. Uppernarsaat
6. Nakkutilliineq
7. Matusineq

Kukkunerup assinga maluginiakkamik uppernarsaavoq, kisianni kingorna suna pisimanersoq uppernarsanngitsoorsinnaavaa.

Tunniussinermi atortut (dansk: afleveringsmateriale) suliniut apeqqutaalluni ukuninnga imaqarsinnaapput: pitsaassutsimik qulakkeerinninneq, kontrolrapportit, misiliinerit (dansk: prøvninger), nioqqutissanut atortunullu uppernarsaatit, as-built, statisk dokumentation, ikuallattoornissamut uppernarsaatit (dansk: branddokumentation), D&V (ingerlatsineq aserfallatsaaliuinerlu) kiisalu amigaatit nalunaarsorneqarsimasut iluarsiinerillu (dansk: afhjælpning). Uppernarsaatit ingerlaavartumik naammassineqartariaqarput – tunniussinissaq sioqqullugu aatsaat katiterneqarnatik.

Konstruktionsklasse 2-4-mi naammassinermik nalunaaruteqarnermi (dansk: færdigmelding) ilaatigut nassiunneqassapput statikerip akuerisaasup (dansk: certificeret statiker) naggataarutaasumik nalunaarutaa (dansk: sluterklæring) aamma nalunaarut suliarinninnerup nakkutigineqarnera nalinginnaasoq ingerlanneqarsimasoq allanngornerillu suliarineqarsimasut (BR18 §§ 41 aamma 499).

Uku uppernarsarneqarsinnaasariaqarput:

• suna paasineqarsimanersoq
• qaqugu
• piumasaqaat sorleq unioqqutinneqarsimasutut oqaatigineqarnersoq
• qaqugu kimullu naammagittaalliuuteqartoqarsimanersoq (dansk: reklameret)
• iluarsiinissaq pillugu suna isumaqatigiissutigineqarsimanersoq
• iluarsiineq nakkutigineqarsimanersoq

AB 18 naapertorlugu sanaartortitsisoq (dansk: bygherre) misissuinissamut (dansk: eftersyn) aggersaasarpoq kingusinnerpaamik ukioq 1 tunniussinerup kingorna, aammalu ukiut 5 tunniussinerup kingorna qaangiutsinnagit (AB 18 §§ 56-57; ABT 18 §§ 54-55).

Kontrakti naapertorlugu akisussaaffimmi piffissaliussat, naammagittaalliuutit (dansk: reklamation) pisoqalisitsinerlu piviusoq immikkoortinneqartariaqarput:

• Naammagittaalliuut: Amigaat tunniussinerup kingorna takkuttoq allakkatigut nalunaarutigineqassaaq piffissami naapertuuttumi, paasineqarsimaneraniit imaluunniit paasineqarsimasariaqarneraniit (AB 18 § 49, stk. 2; ABT 18 § 47, stk. 2).
• Akisussaaffimmi piffissaliussaq: Amigaatit pissutigalugit piumasaqaatit saqqummiunneqassapput kingusinnerpaamik ukiut 5 tunniussinerup kingorna (AB 18 § 55; ABT 18 § 53). Piffissaliussaq aalajangersimaqaaq (dansk: absolut), kisianni ilaatigut atuutinngilaq pissutsini akisussaaffeqanngivissumik iliuuseqarfiusuni (dansk: groft uforsvarligt forhold), imaluunniit tunniussinermi paasineqarpat pitsaassutsimik qulakkeerinninneq isumaqatigiissutigineqarsimasoq annertuumik amigaateqarsimasoq (dansk: svigtet væsentligt).
• Pisoqalisitsineq: Pisoqalisitsinermut inatsimmi (dansk: Forældelsesloven) piffissaliussaq ukiunik 3-nik sivisussuseqarpoq, siusinnerpaamillu naatsorsorneqartarluni amigaatip paasineqarneraniit imaluunniit paasineqarsimasariaqarneraniit – kisianni pisoqalisitsineq pisarpoq kingusinnerpaamik ukiut 10 isumaqatigiissutip unioqqutinneqarneraniit (dansk: misligholdelsen) (forældelsesloven §§ 2-3).

Kontrakti aalajangersimasoq, naammagittaalliuut pisoqalisitsinermullu inatsit ataatsimut naliliiffigineqartariaqarput.

Sanaartornermi suliami pitsaasumik uppernarsarneqartumi uku ingerlaavartumik akineqarsinnaasariaqarput:

Uppernarsaatit nakuunerpaat nalinginnaasumik pilersinneqartarput iliuuseq uppernarsagassaq ingerlanneqartillugu. Uppernarsaatit ataqatigiittumik ingerlaarfeqartut sanaartornerup malinnaaffiginissaa periarfissiissutigaat:

1. Piumasaqaat
2. Isumaqatigiissut
3. Suliniut
4. Suliarinninneq
5. Nakkutilliineq
6. Allannguut
7. Tunniussineq